تبلیغات
هفت رخ فرخ ایران - مطالب دانشمندان پارسی
دوشنبه 19 تیر 1391

مخترع ایرانی مسلسل

   نوشته شده توسط: سیاوش    نوع مطلب :تاریخ معاصر ،دانشمندان پارسی ،

مخترع ایرانی مسلسل

 

 در سالهای پایانی حکومت و زندگی مظفر‌الدین ‌شاه اجحافات‌‌، تبعیضها‌، اعطای امتیازات گوناگون به خارجیها‌، فقر و گرسنگی‌، بیکاری و مهاجرت مردم به ممالک همسایه به امید یافتن کاری که قوت‌لا‌یموتشان را تأمین کند و مشکلات ریز و درشت دیگر، نوعی بیزاری در اقشار مختلف مردم ایران نسبت به مناسبات اجتماعی‌، اقتصادی و فرهنگی در کشور به وجود آورد که سیر منطقی آن به چیزی جز انقلاب نمی‌انجامید‌.

انقلاب مشروطۀ ایران در این بستر به جریان افتاد و با حوادثی در منطقه مصادف شد که بر ‌روند شکل‌گیری و پیشرفت آن تأثیر می‌گذاشت‌‌‌. از جملۀ این حوادث جنگ روسیه با ژاپن بود‌.
از زمان جنگهای ایران و روسیه که به جدا شدن بخشهای مهمی از ایران منجر شد ایرانیان به همسایۀ شمالی به چشم ابرقدرتی قلدر می‌نگریستند که باید در کنارش به آهستگی گام بر‌‌دارند تا خوابش را آشفته نسازند‌. ترس از قدرت روسیه‌، ایرانیان را کاملاً مرعوب ساخته بود اما ناگهان در گوشه‌ای دیگر از آسیا کشوری کوچک در مقابل روسیه سر برافراشت و نه‌ تنها در مقابلش مقاومت کرد بلکه طعم تلخ شکست را به آنها چشاند. ایرانیان با حیرت شاهد مقاومت‌‌ و پیشروی ژاپن و شکست روسیه بودند.
بازتاب تأثیر این جنگ در نشریات فارسی زبان مطرح سالهای 1323-1324‌ق مشهود است‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌. تقریباً در تمام شماره‌های برخی نشریات معتبر و تأثیر‌گذار آن دوره اخبار مفصلی دربارۀ جبهه‌های جنگ و پیروزیهای ژاپن به چشم می‌خورد‌‌‌. به علاوه مقالات متعددی نیز به بررسی ابعاد مختلف آن اختصاص دارد‌‌ که در آنها ضمن مقایسۀ ایران و ژاپن به بررسی علل عقب‌ماندگی یکی و پیشرفت و ترقی دیگری و انتقاد از اوضاع ایران پرداخته‌اند‌.
نگاهی به نمونه‌ای از این قبیل مقالات بی‌فایده نخواهد بود‌‌. در نشریۀ چهره‌نما مقاله‌ایست که به مقایسۀ شرح حال دو مخترع ژاپنی و ایرانی به نامهای کیمورا و مشهدی جعفر تبریزی می‌پردازد‌. این مقاله را محمد تبریزی نوشته و در دو شمارۀ چهره‌نما چاپ شده است‌.1 نویسنده ابتدا با حسرت از ترقیات ژاپن و عقب‌ماندگی ایران یاد می‌کند و می‌نویسد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌:
‌‌‌‌چگونه همجنسان ما به معارج عالیه مدنیت و مدارج متعالیه انسانیت ارتقا یافتند و بدبختانه ما به درکات سافله ذلت انحطاط جستیم (‌یا رب آن قوم کیانند چنین زنده و هشیار ‌یا که ماها چه کسانیم چنین مرده و بیکار‌‌) آنها ژاپونیانند که در پیش بردن اختراعات محیر‌العقول گوی مسابقت از اوروپاویان ربوده و در هر علم و تجارت و اختراعات جدیده و تتبعات عدیده دست رد بر سینه مخترعین و متتبعین عالمیان زده‌اند و همه را مبهوت اختراعات بهت‌زای خود کرده دیگران نکشته آنها می‌دروند و سایرین نبریده آنها می‌پوشند ما هم در خرافات مجعولانه سرودن و هذیانهای بوالهوسانه گفتن ترقی کرده‌ایم و در صنعت گفتن اراجیف و اباطیل و بستن سجع و قافیه به خود می‌بالیم‌)‌‌. 2
نویسنده در ادامه به معرفی کیمورا مهندس دریایی ژاپن می‌پردازد که با «‌تلیفون بدون مفتول خود سلسله علماء اوروپا و مخترعین عالم را محو اختراع خود ساخته» و کشورش را سربلند کرده است‌. میکادو نیز به پاس خدماتش جوایزی به او داده و دولت ژاپن به او امتیاز مخصوص چندین ساله در کلیۀ کشور ژاپن را داده است‌. نویسنده نتیجه می‌گیرد که این گونه برخورد‌ها سایر مخترعین و مکتشفین را دلگرم می‌کند‌. 3
برگرفته از موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران /http://iichs.org


ادامه مطلب

سه شنبه 3 آبان 1390

امیرکبیر

   نوشته شده توسط: سیاوش    نوع مطلب :دانشمندان پارسی ،

 

امیرکبیر

Amir kabir2.jpg

شناسنامه
نام کامل

میرزا تقی‌خان فراهانی

معروف به

امیرکبیر

زادروز

۱۱۸۶

زادگاه

روستای هزاوه، اراک،

تاریخ مرگ

۲۰ دی ۱۲۳۰

محل مرگ

باغ فین کاشان،

همسر

عزت‌الدوله، خواهر ناصرالدین‌شاه

اطلاعات سیاسی
سمت

صدراعظم

فعالیت‌ها

موسس مدرسه دارُالفُنون
انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه
رسیدگی به وضع مالیه

پادشاه

ناصرالدین‌شاه

بعد از

میرزا آغاسی

قبل از

میرزا آقاخان نوری

میرزا تقی‌خان فراهانی (متولد ۱۱۸۶ – درگذشتهٔ ۲۰ دی ۱۲۳۰) مشهور به امیرکبیر، یکی از صدراعظم‌های ایران در دوره ناصرالدین‌شاه قاجار بود. اصلاحات امیرکبیر اندکی پس از رسیدن وی به صدارت آغاز گشت و تا پایان صدارت کوتاه او ادامه یافت. مدت صدارت امیر کبیر ۳۹ ماه (سه سال و سه ماه) بود. وی موسس مدرسه دارُالفُنون بود که برای آموزش دانش و فناوری جدید به فرمان او در تهران تأسیس شد. همچنین انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه از جمله اقدامات وی به‌شمار می‌آید. امیرکبیر پس از این که با توطئه اطرافیان شاه از مقام خود برکنار و به کاشان تبعید شد، در حمام فین به دستور ناصرالدین‌شاه به قتل رسید. پیکر وی در شهر کربلا‌ به خاک سپرده شده‌است.

  زندگی‌نامه

   کودکی

میرزا تقی فراهانی در سال ۱۱۸۶ در روستای هزاوه اراک متولد شد.پدر وی کربلایی قربان نام داشت و آشپز قائم مقام فراهانی بود. وی در خانه قائم مقام تربیت شد و در جوانی توانست سمت منشی‌گری قائم مقام را به دست آورد.

  ازدواج

امیرکبیر دو بار ازدواج کرد. اولی با «جان‌جان‌خانم » دختر حاج شهبازخان بود . حاج شهباز خان عموی امیر كبیر بود . بنابر نوشتته دكتر پولاك: امیر در زمان صدارت خود از این زن جدا شده است. جان جان خانم حدود سال ۱۲۸۶ قمری در آذربایجان درگذشته است. دومین همسر امیر ، یگانه خواهر تنی ناصر الدین شاه بود كه «ملك‌زاده‌خانم» نام داشت و به «عزت‌الدوله» ملقب بود . او دختر محمد شاه و مهد‌ علیا بود . او در شانزده سالگی به عقد ازدواج امیر در‌آمد . امیر در این هنگام حدود چهل و سه ساله بوده است . این ازدواج ظاهراً به خواست و اشاره ناصر الدین شاه صورت گرفته است . این معنا از نامه ای كه امیر به پادشاه نوشته است بر می آید : از اول بر خود قبله عالم معلوم است كه نمی خواستم در این شهر صاحب خانه و عیان شوم. بعد، به حكم همایون و برای پیشرفت خدمت شما، این عمل را اقدام كردم.

  فرزندان

امیر از نخستین همسر خود «جان جان خانم» كه دختر عمویش هم بود، سه فرزند داشت . میرزا احمد خان زاده مشهور به « امیر زاده » . دو دختر كه نام یكی از آنها « سلطان خانم » ضبط گردیده است . از همسر دوم خود ملك زاده عزت الدوله نیز دو دختر داشت كه یكی «تاج الملوك خانم» و دیگری «همدم الملوك» خانم نام داشتند.

  دولتمردی و صدارت

وی پس از قتل گریبایدوف در ایران، از جانب دستگاه دولتی ایران ماموریت یافت تا برای عذرخواهی به نزد تزار روسیه برود. وی سپس ریاست هیاتی سیاسی را بر عهده گرفت و مامور حل اختلافات مرزی با دولت عثمانی شد. این ماموریت دو سال به طول انجامید و میرزا محمدتقی‌خان در این دوران به امیرنظام ملقب گشت پس از مرگ محمد شاه قاجار در سال ۱۲۲۷ ، وی در تامین هزینه عزیمت ولیعهد ناصرالدین‌شاه به تهران نقش مهمی ایفا نمود. وی در اوایل سلطنت ناصرالدین‌شاه به مقام صدر اعظمی دست یافت و لقب امیرکبیر را دریافت نمود. دلیل این انتصاب، حسن انجام وظیفه او در رساندن شاه به تخت پادشاهی بود. ناصرالدین شاه در آن زمان ۱۶ سال داشت.

امیرکبیر در ۲۶ بهمن ۱۲۲۷ برابر ۲۲ ربیع‌الاول ۱۲۶۵ ق. با عزت‌الدوله، خواهر ناصرالدین‌شاه ازدواج کرد


ادامه مطلب

دوشنبه 18 مهر 1390

محمد زکریای رازی

   نوشته شده توسط: سیاوش    نوع مطلب :دانشمندان پارسی ،

 

محمد زکریای رازی

مجسمهٔ زکریای رازی در پارک ملت، تهران
متولد شعبان ۲۵۱ ه.ق.۲۷ اوت ۸۶۵
ری
مرگ ۳۰۴ ه.خ.۵ شعبان ۳۱۳ ه.ق.
۱۵ اکتبر ۹۲۵
ری
ملیت ایرانی
رشته فعالیت دانشمند و فیلسوف

محمّد زَکَریای رازی (۲۵۱ ه.ق.۳۱۳ ه.ق.)[۱] پزشک، فیلسوف و شیمی‌دان ایرانی که آثار ماندگاری در زمینهٔ پزشکی و شیمی و فلسفه نوشته است و به‌عنوان کاشف الکل و جوهر گوگرد (اسید سولفوریک) مشهور است.

به گفته جرج سارتن، پدر تاریخ علم، رازی «بزرگ‌ترین پزشک اسلام و قرون وسطی بود.» این دانشمند ایرانی از آن‌جا که کتاب‌های خود را به زبان عربی می‌نوشت، نزد غربیان به جالینوس عرب[۲] نیز مشهور بوده‌است.

به پاس زحمات فراوان رازی در داروسازی روز پنجم شهریورماه (۲۷ اوت)، روز بزرگداشت زکریای رازی شیمی‌دان بزرگ ایرانی و روز داروسازی نام‌گذاری شده است.

زندگی

نام وی محمد و نام پدرش زکریا و کنیه‌اش ابوبکر است. مورخان شرقی در کتاب‌هایشان او را محمد بن زکریای رازی خوانده‌اند، اما اروپائیان و مورخان غربی از او به نام‌های رازس Rhazes=razes و الرازی Al-Razi در کتاب‌های خود یاد کرده‌اند. به گفته ابوریحان بیرونی وی در شعبان سال ۲۵۱ هجری (۸۶۵ میلادی) در ری زاده شد و دوران کودکی و نوجوانی و جوانی‌اش دراین شهر گذشت. چنین شهرت دارد که در جوانی عود می‌نواخته و گاهی شعر می‌سروده‌است. بعدها به زرگری و سپس به کیمیاگری روی آورد. وی در سنین بالا علم طب را آموخت. بیرونی معتقد است او در ابتدا به کیمیا اشتغال داشته و پس از آن‌که در این راه چشمش در اثر کار زیاد با مواد تند و تیزبو آسیب دید، برای درمان چشم به پزشکی روی آورد.[۳] در کتاب‌های مورخان اسلامی آمده‌است که رازی طب را در بیمارستان بغداد آموخته‌است، در آن زمان بغداد مرکز بزرگ علمی دوران و جانشین دانشگاه جندی شاپور بوده‌است و رازی برای آموختن علم به بغداد سفر کرد و مدتی نامعلوم در آن‌جا اقامت گزید و به تحصیل علم پرداخت و سپس ریاست بیمارستان «معتضدی» را برعهده گرفت. پس از مرگ معتضد خلیفه عباسی، به ری بازگشت و عهده‌دار ریاست بیمارستان ری شد و تا پایان عمر در این شهر به درمان بیماران مشغول بود. رازی در آخر عمرش نابینا شد، درباره علت نابینا شدن او روایت‌های مختلفی وجود دارد، بیرونی سبب کوری رازی را کار مداوم با مواد شیمیایی چون بخار جیوه می‌داند.

رازی در تاریخی بین ۵ شعبان ۳۱۳ ه.ق.*[۴] الی ۳۱۳ ه.ق. در ری وفات یافته‌است. مکان اصلی آرامگاه رازی نامعلوم است.


ادامه مطلب

دوشنبه 18 مهر 1390

نظام‌الملک

   نوشته شده توسط: سیاوش    نوع مطلب :دانشمندان پارسی ،

 نظام‌الملک

تندیس خواجه نظام‌الملک طوسی در مشهد

ابوعلی حسن پسر علی پسر اسحاق طوسی شناخته شده به خواجه نظام‌الملک طوسی (۳۹۶ شمسی - ۲۸ مهر ۴۷۱ شمسی؛ ۴۰۸ قمری - ۱۰ رمضان ۴۸۵ قمری؛ ۱۰۱۸ میلادی - ۱۴ اکتبر ۱۰۹۲ میلادی) وزیر نیرومند دو تن از شاهان دوره سلجوقیان در ایران بود. وی نیرومندترین وزیر در دودمان سلجوقی بود و سلجوقیان نیز در زمان وی به اوج نیرومندی رسیدند. او بیست و نُه سال به سیاست درونی و بیرونی سلجوقی سو می‌داد.

زندگی و کارنامه

نمای درونی مقبره خواجه نظام‌الملک، اصفهان

ابوعلی حسن توسی از دهقانزادگان بیهق(سبزوار) بود. از آنجا که دانش‌اندوزیش در شهر توس(طوس) بود توسی خوانده می‌شد. وی در زمان پادشاهی غزنویان چشم به جهان گشود. و در آغاز از دیوانسالاران و پس از برکناری عمیدالملک کندری در سال ۴۵۵ (قمری)؛ که با تحریک خود او انجام شد؛ وزیر الب ارسلان و همچنین آموزگار ولیعهد خردسالش ملکشاه شد و ۲۹ سال (اندکی پیش از مرگ) در این جایگاه بود، با مرگ الب ارسلان٬ خواجه نظام‌الملک٬ ملکشاه را که بیش از هفده یا هجده سال نداشت به شاهی رساند و خود٬ کار گرداندن کشور ایران را که اکنون دچار گرفتاری‌ها و نابه‌سامانی‌های بسیاری بود به دست گرفت. به کوشش او که مرد کاردانی بود گرفتاری‌های بسیاری از دستگاه سلجوقی دور شد و ملکشاه به نیرو و چیرگی بسیاری در کشور رسید.

خواجه علاوه بر رتق و فتق امور مملکتی و حل مشکلات عدیده اجتماعی و اخلاقی و سایر مسائل مملکتی دست به ایجاد مدارسی زد که در تاریخ بنام وی به مدارس نظامیه مشهور است و همان مدارس هستند که بعد‌ها سرمشق دانشگاه‌ها شدند. که مهمترین آنها عبارت بودند از نظامیه‌های بغداد٬ موصل٬ نیشابور٬ بلخ٬ هرات٬ مرو٬ آمل٬ گرگان٬ بصره٬ شیراز٬ اصفهان.

نهضتی که نظام‌الملک با ساختن نظامیه‌های متعدد بوجود آورد به‌زودی و با سرعتی شگفت‌آور در سراسر شهرهای ایران و بسیاری دیگر از شهرهای کشورهای اسلامی دنبال شد، به‌طوری که درسده‌های پنجم و ششم هیچ شهری نبود که در آن مدارس متعددی وجود نداشت؛ چه کوچک چه بزرگ. امرا و حاکمان نیز به پیروی از وی یا برای نشان دادن علاقه خود به علم٬ به‌احداث مراکز تعلیم در شهرهای خود همت گماشتند. در این مدارس درس‌های زیر تدریس می‌شد. فقه٬ حدیث٬ تفسیر٬ علوم ادبی٬ ریاضیات٬ طب و حکمت همچنین کلیه مدارس دارای کتابخانه‌های معتبر بودند. در این مدارس هر دانشجوئی حجره‌ای خاص خود داشت و مقرری ماهیانه می‌گرفت. خوراک و خوابگاه نیز برعهده دانشگاه بود. خواجه٬ نظامیه نیشابور را برای امام الحرمین ابوالمعالی عبدالملک عبدالله الجوینی ساخت. امام‌الحرمین به‌مدت بیست سال در این مدرسه به تدریس اشتغال داشت و شاگردانی همچون امام محمد غزالی تربیت کرد.

همچنین نگارش کتاب سیاستنامه را از آثار خواجه نظام‌الملک می‌دانند.

مرگ

در واپسین سالهای پادشاهی ملکشاه میان او و خواجه اختلافاتی پیشامد که سرانجام به کنار گذاشتن او از وزیری وسپس ترور مشکوک خواجه‌نظام‌الملک انجامید. وی در ۱۰ رمضان ۴۸۵ هنگامی که با اردوی شاهی از اصفهان به بغداد می‌رفت در نزدیکی صحنه در کرمانشاه به دست کسی که رخت صوفیان را پوشیده بود با ضرب کارد بر سینه و رگش زخمی شد و یک روز پس از آن درگذشت. کشتن او را در آن زمان به اسماعیلیان پیوند دادند. بیست روز پس از مرگ او ملکشاه نیز درگذشت و برپایه برخی حدسهای تاریخنویسان به دست هواخواهان خواجه بدو زهر خورانده شده بود.

برخی تاریخنویسان نیز برکناری و مرگ او را میوه توطئه ترکان خاتون زن ملکشاه می‌دانند چرا که نظام‌الملک با ولیعهدی پسر وی محمود مخالف بود.

ملکشاه پس ار برکناری او تاج‌الملک قمی را جایگزین وی ساخت. برخی این فرد را نیز انگیزاننده کشتن خواجه می‌دانند.

نام کشنده وی را بوطاهر ارانی نوشته‌اند که نامبرده بی‌درنگ پس از انجام عملیان به دست پاسداران خواجه کشته شد.


ادامه مطلب

دوشنبه 18 مهر 1390

ابن سینا

   نوشته شده توسط: سیاوش    نوع مطلب :دانشمندان پارسی ،

ابن سینا


چهره ابوعلی‌سینا. نقاش:

 ابوالحسن صدیقی (این تصویر توسط انجمن آثار ملی رسما به‌عنوان چهرهٔ اصلی بوعلی سینا شناخته شد.)

 سیاه قلم روی کاغذ، ۱۳۲۴

زادروز

۳۵۹(خورشیدی) ۳۷۰ (قمری)

۹۸۰ (میلادی)
بخارا
درگذشت

۴۱۶ (خورشیدی) ۴۲۸ (قمری)

۱۰۳۷ (میلادی)
آرامگاه همدان
نام‌های دیگر ابو علی سینا، پور سینا
پیشه فیلسوف و دانشمند
مذهب اسلام
 

ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا، مشهور به ابوعلی سینا و ابن سینا و پور سینا (زادهٔ ۱ شهریور ۳۵۹ خورشیدی در بخارا-درگذشتهٔ ۴۱۶ خورشیدی در همدان، ۳۷۰-۴۲۸ قمری، ۹۸۰-۱۰۳۷ میلادی[۱]) [۲][۳][۴]، از مشهورترین و تاثیرگذارترینِ فیلسوفان و دانشمندان ایرانی[۵] جهان اسلام بود.[۶] وی ۴۵۰ کتاب در زمینه‌های گوناگون نوشته‌است که شمار زیادی از آن‌ها در مورد پزشکی و فلسفه است. جرج سارتن او را مشهورترین دانشمند سرزمین‌های اسلامی می‌داند که یکی از معروف‌ترین‌ها در همهٔ زمان‌ها و مکان‌ها و نژادها است. کتاب معروف او «قانون» است.

زندگی

ابن  سینا یا پورسینا حسین پسر عبدالله متولد سال ۳۷۰ هجری قمری و در گذشت او در سال ۴۲۸ هجری قمری، دانشمند و پزشک و فیلسوف بود. نام او را ابن سینا، ابوعلی سینا، و پور سینا گفته‌اند. در برخی منابع نام کامل او با ذکر القاب چنین آمده: حجةالحق شرف‌الملک شیخ الرئیس ابو علی حسین بن عبدالله بن حسن ابن علی بن سینا البخاری. وی صاحب تألیفات بسیاری است و مهم‌ترین کتاب‌های او عبارت‌اند از شفا در فلسفه و منطق، و قانون در پزشکی.

«بوعلی سینا را باید جانشین بزرگ فارابی و شاید بزرگ‌ترین نماینده حکمت در تمدن اسلامی بر شمرد. اهمیت وی در تاریخ فلسفه اسلامی بسیار است زیرا تا عهد او هیچ‌یک از حکمای مسلمین نتوانسته بودند تمامی اجزای فلسفه را که در آن روزگار حکم دانشنامه‌ای از همه علوم معقول داشت در کتب متعدد و با سبکی روشن مورد بحث و تحقیق قرار دهند و او نخستین و بزرگ‌ترین کسی است که از عهده این کار برآمد.»(اموزش و دانش در ایران، ص۱۲۵) «وی شاگردان دانشمند و کارآمدی به مانند ابوعبید جوزجانی، ابوالحسن بهمنیار، ابو منصور طاهر اصفهانی و ابوعبدالله محمد بن احمد المعصومی را که هر یک از ناموران روزگار گشتند تربیت نمود.»(خدمات متقابل اسلام و ایران، ص۴۹۳)


ادامه مطلب

تعداد کل صفحات: 2 1 2