تبلیغات
هفت رخ فرخ ایران - مشاهیر زنان
یکشنبه 19 آذر 1391

مشاهیر زنان

   نوشته شده توسط: سیاوش    نوع مطلب :مشاهیر زنان ،

مستوره کردستانی

(اولین تاریخ‌نگار زن در ایران و خاورمیانه و نزدیک)

ماه شوکت خانم، در سال 1220ق در سنندج به دنیا آمد. وی دختر ابوالحسن بیگ پسر محمدآقا ناظر کردستانی و برادرزاده میرزا عبدالله رونق، صاحب تذکره حدیقه امان‌اللهی بود. خانواده‌اش معروف به قادری و جدش ناظر صندوقخانه والیان اردلان بود.

مستوره کردستانی در جوانی به عقد ازدواج خسروخان والی اردلان درآمد. وی به علت استعداد و ذوق سرشاری که برای فراگیری علوم داشت، در عصری که بیشتر زنان از حداقل سواد نیز بی بهره بودند، به فراگیری مقدمات علوم ادبی و دینی پرداخت و هر زمان دامنه آن را نیز افزایش می‌داد. او خطاط زبردستی نیز بود و انواع خطوط را می‌نوشت. مستوره صاحب اشعاری لطیف و دلنشین به فارسی است که مقداری اندک از آن به جا مانده.

وی علاوه بر سرایش شعر، کتابی نیز در عقاید و تعلیمات اسلامی نگاشته ولی آنچه بیشتر سبب شهرت او شده تألیف اثر تاریخی او موسوم به تاریخ اردلان است. این کتاب در زمینه تحقیقات کردشناسی دارای اهمیت زیادی است و همچنین در حوزه ایرانشناسی نیز جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده است. مستوره کردستانی تا آخرین روزهای زندگیش سرگرم نوشتن این اثر بود. وی در سال 1264ق وفات یافت.

 

شاهچراغ

تاشی خاتون (طاشی خاتون)، بانی آستانه شاهچراغ (ع) همسر امیرجلال‌الدین مسعود شاه اینجو. وی از زنان خیّر و نیکوکار شیراز در قرن هشتم هجری بود. او با علماء و شعرای فارس در ارتباط بود و از ایشان نیز حمایت می‌کرد. بنای مقبره امامزاده احمد بن موسی بن جعفر (ع) مشهور به شاهچراغ، که به مرور ایام در حال تخریب بود، بنابه دستور و حمایت او، مرمت شده، قبه‌ای هم بر آن ساخت که همچنان باقی است.

وی همچنین مدرسه‌ای در جنب بقعه ایجاد نمود و در آن از عده‌ای از علماء و عرفا دعوت نمود که به تدریس و بحث و فحص مشغول باشند. تاشی خاتون چندین قریه در میمند فارس را برای مخارج مدرسه وقف نموده که از درآمد آنها از مسافرین و زوار نیز پذیرایی می‌شد. تاشی خاتون در سال 750ق وفات یافت و بنابه وصیت خود در بقعه‌ای مجاور شاهچراغ دفن شد که در حال حاضر اثری از آن موجود نمی‌باشد.

گفته می‌شود که تاشی خاتون طبع روانی در شعر نیز داشت و اشعاری از وی به جا مانده است. این چند بیت به او نسبت داده می‌شود.

درده به من ای ساقی زان می دو سه پیمانه            کز سوز درون گویم شعری دو سه مستانه

خواهم که در این مستی خود نیز روم از یاد              غیر از تو نماند کس نه خویش و نه بیگانه

از عشق رخ جانان گشته است جهان حیران        مستانه سخن گوید این عاشق دیوانه

 

1. انجمن همت خواتین

یکی از اولین انجمنهای اجتماعی زنان که در حوالی زمان انقلاب مشروطیت در ایران تشکیل یافت. هدف از تأسیس آن، چنانکه مؤسسین و مؤثرین آن تصریح نموده‌اند: حفظ استقلال کشور از طریق تقویت صنایع داخلی بوده است. از افراد مؤسس و مؤثر آن خانم نورالدجی (مفتشه کل مدارس دخترانه)، خانم مریم عمید (مدیر شکوفه) و جمعی از مدیران مدارس دخترانه بودند.

از روشهای انجمن برای حمایت از صنایع داخلی، تحریم صنایع خارجی و تشویق خانمها و افراد خانواده به استفاده از کالاهای داخلی و نیز اشاعه صنایع دستی در مدارس دخترانه بود. ایشان در نشستهای خود که در بعضی از مطبوعات از جمله شکوفه منعکس می‌شد، توصیه می‌نمودند که بهترین راه برای تشویق صنایع وطنی و در نتیجه استقلال کشور از نظر اقتصادی و آنگاه سیاسی، تحریم منسوجات خارجی و استفاده رؤسای کشور از منسوجات وطنی و در نتیجه اشاعه آن در میان دیگر آحاد مردم خواهد بود. اندیشه انجمن در تهران و بعضی شهرهای بزرگ از جمله اصفهان با استقبال خوبی روبه رو شد. جلسات انجمن با ترتیب سخنرانیهایی در مورد لزوم حفظ استقلال اقتصادی و بی نیازی به دول دیگر از این طریق، توأم بود. این انجمن علاوه بر این کار به تبلیغ و حتی سفارش برای برخی از کارگاههای منسوجات داخلی دست می‌زد. انجمن و اهداف آن مانند بسیاری دیگر از این حرکتها با موج خردکننده صنایع خارجی و رواج آن در کشورهای مصرف کننده، از پا درآمد و بی اثر ماند.

2. نهضت تحریم تنباکو

زینب پاشا (بی‌بی شاه زینب ـ زینب باجی ـ ده باشی زینب) سردسته زنان شرکت‌کننده در نهضت تحریم تنباکو و گشودن انبارهای محتکران تبریز در اواخر سلطنت ناصرالدین شاه و اوایل سلطنت مظفرالدین شاه قاجار. وی دختر شیخ سلیمان بود که در یکی از محلات حاشیه‌ای تبریز به دنبا آمده، زندگی می‌کرد.

او در زمره زنان مبارز تبریزی بود که در نهضت تنباکو نقش داشت. به هنگامی که به دستور روحانی و مجتهد بزرگ شهر میرزاجواد مجتهد، بازار تبریز تعطیل شد و مأمورین دولتی با تهدید و ارعاب تلاش برای بازگشایی بازار داشتند، زینب پاشا به همراه عده‌ای زن مسلح که گوشه‌های چادر خود را به کمر بسته بودند در آنجا ظاهر شدند و بازاریان را تشویق به تعطیلی بازار نمودند.

او در سالهای بعد نیز در کار کشف انبارهای مالکان و محتکران و گشودن آن به روی مردم و خانواده‌های فقیر، فعالیت می‌نمود. از جمله باز کردن انبار میرزا عبدالرحیم قائم‌مقام پیشکار آذربایجان نقل می‌شود که زینب پاشا در جریان درگیری با عساکر عثمانی که در حین مسافرتش به عتبات روی داد، شرکت داشت و بعد از آن دیگر اطلاعی از او در دست نیست. زینب پاشا در چهره یک زن شجاع و حق‌طلب در ادبیات شفاهی آذربایجان راه یافت و هنوز نیز هر زنی که به نوعی رشادت از خود نشان می‌دهد، می‌گویند مثل زینب پاشا است. در قحطیهای بعدی نیز مردم به محتکران می‌گفته‌اند : « فقط زینب پاشا از پس شما نامردان برمی‌آید».

پس از کشته شدن نخستین مجاهد مشروطیت (سیدعبدالحمید) زنان تهران در کوچه و خیابانها ریختند و شورشیان را علیه حکومت تشویق کردند.

 

برگرفته از موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران /http://iichs.org


std testing
شنبه 13 آبان 1396 ساعت 17 و 02 دقیقه و 56 ثانیه
من فقط اطلاعات مفیدی را که برای مقالات خود ارائه می دهم دوست دارم.
من وبلاگ خود را نشانه گذاری می کنم و مجددا در اینجا را بررسی می کنم.
من کاملا مطمئن هستم که بسیاری از چیزهای جدید را در اینجا به شما اعلام می کنم!
موفق باشید برای بعدی!
What do you do for Achilles tendonitis?
سه شنبه 17 مرداد 1396 ساعت 15 و 11 دقیقه و 28 ثانیه
Hello! I know this is kind of off topic but I was
wondering if you knew where I could find a captcha plugin for
my comment form? I'm using the same blog platform as yours and I'm having difficulty finding one?

Thanks a lot!
Angel
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 ساعت 06 و 46 دقیقه و 20 ثانیه
Hey just wanted to give you a quick heads up. The text
in your post seem to be running off the screen in Chrome. I'm not sure if this is a formatting issue or something to do with web
browser compatibility but I thought I'd post to let you
know. The design look great though! Hope you get the issue fixed soon. Thanks
BHW
سه شنبه 22 فروردین 1396 ساعت 14 و 24 دقیقه و 43 ثانیه
Hi, I do think this is an excellent web site. I stumbledupon it ;) I may come back yet again since i have bookmarked it.

Money and freedom is the best way to change, may you
be rich and continue to guide other people.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر