تبلیغات
هفت رخ فرخ ایران - ابن سینا
دوشنبه 18 مهر 1390

ابن سینا

   نوشته شده توسط: سیاوش    نوع مطلب :دانشمندان پارسی ،

ابن سینا


چهره ابوعلی‌سینا. نقاش:

 ابوالحسن صدیقی (این تصویر توسط انجمن آثار ملی رسما به‌عنوان چهرهٔ اصلی بوعلی سینا شناخته شد.)

 سیاه قلم روی کاغذ، ۱۳۲۴

زادروز

۳۵۹(خورشیدی) ۳۷۰ (قمری)

۹۸۰ (میلادی)
بخارا
درگذشت

۴۱۶ (خورشیدی) ۴۲۸ (قمری)

۱۰۳۷ (میلادی)
آرامگاه همدان
نام‌های دیگر ابو علی سینا، پور سینا
پیشه فیلسوف و دانشمند
مذهب اسلام
 

ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا، مشهور به ابوعلی سینا و ابن سینا و پور سینا (زادهٔ ۱ شهریور ۳۵۹ خورشیدی در بخارا-درگذشتهٔ ۴۱۶ خورشیدی در همدان، ۳۷۰-۴۲۸ قمری، ۹۸۰-۱۰۳۷ میلادی[۱]) [۲][۳][۴]، از مشهورترین و تاثیرگذارترینِ فیلسوفان و دانشمندان ایرانی[۵] جهان اسلام بود.[۶] وی ۴۵۰ کتاب در زمینه‌های گوناگون نوشته‌است که شمار زیادی از آن‌ها در مورد پزشکی و فلسفه است. جرج سارتن او را مشهورترین دانشمند سرزمین‌های اسلامی می‌داند که یکی از معروف‌ترین‌ها در همهٔ زمان‌ها و مکان‌ها و نژادها است. کتاب معروف او «قانون» است.

زندگی

ابن  سینا یا پورسینا حسین پسر عبدالله متولد سال ۳۷۰ هجری قمری و در گذشت او در سال ۴۲۸ هجری قمری، دانشمند و پزشک و فیلسوف بود. نام او را ابن سینا، ابوعلی سینا، و پور سینا گفته‌اند. در برخی منابع نام کامل او با ذکر القاب چنین آمده: حجةالحق شرف‌الملک شیخ الرئیس ابو علی حسین بن عبدالله بن حسن ابن علی بن سینا البخاری. وی صاحب تألیفات بسیاری است و مهم‌ترین کتاب‌های او عبارت‌اند از شفا در فلسفه و منطق، و قانون در پزشکی.

«بوعلی سینا را باید جانشین بزرگ فارابی و شاید بزرگ‌ترین نماینده حکمت در تمدن اسلامی بر شمرد. اهمیت وی در تاریخ فلسفه اسلامی بسیار است زیرا تا عهد او هیچ‌یک از حکمای مسلمین نتوانسته بودند تمامی اجزای فلسفه را که در آن روزگار حکم دانشنامه‌ای از همه علوم معقول داشت در کتب متعدد و با سبکی روشن مورد بحث و تحقیق قرار دهند و او نخستین و بزرگ‌ترین کسی است که از عهده این کار برآمد.»(اموزش و دانش در ایران، ص۱۲۵) «وی شاگردان دانشمند و کارآمدی به مانند ابوعبید جوزجانی، ابوالحسن بهمنیار، ابو منصور طاهر اصفهانی و ابوعبدالله محمد بن احمد المعصومی را که هر یک از ناموران روزگار گشتند تربیت نمود.»(خدمات متقابل اسلام و ایران، ص۴۹۳)

زندگی

اولین سنگ قبر ابن سینا قبل از نبش قبر و جابجایی
آرامگاه بوعلی سینا در همدان
10-RIAL-REV-TAKHT-KE.jpg
Avicenna3.jpg

بخشی از زندگینامه او به گفته خودش به نقل از شاگردش ابو عبید جوزجانی بدین شرح است:

پدرم عبدالله از مردم بلخ بود در روزگار نوح پسر منصور سامانی به بخارا درآمد. بخارا در آن عهد از شهرهای بزرگ بود. پدرم کار دیوانی پیشه کرد و در روستای خرمیثن به کار گماشته شد. به نزدیکی آن روستا، روستای افشنه بود. در آنجا پدر من، مادرم را به همسری برگزید و وی را به عقد خویش درآورد. نام مادرم ستاره بود من در ماه صفر سال ۳۷۰ از مادر زاده شدم. نام مرا حسین گذاشتند چندی بعد پدرم به بخارا نقل مکان کرد در آنجا بود که مرا به آموزگاران سپرد تا قرآن و ادب بیاموزم. دهمین سال عمر خود را به پایان می‌بردم که در قرآن و ادب تبحر پیدا کردم آنچنان‌که آموزگارانم از دانسته‌های من شگفتی می‌نمودند. در آن هنگام مردی به نام ابو عبدالله به بخارا آمد او از دانش‌های روزگار خود چیزهایی می‌دانست پدرم او را به خانه آورد تا شاید بتوانم از وی دانش بیشتری بیاموزم وقتی که ناتل به خانه ما آمد من نزد آموزگاری به نام اسماعیل زاهد فقه می‌آموختم و بهترین شاگرد او بودم و در بحث و جدل که شیوه دانشمندان آن زمان بود تخصصی داشتم.

ناتلی به من منطق و هندسه آموخت و چون مرا در دانش اندوزی بسیار توانا دید به پدرم سفارش کرد که مبادا مرا جز به کسب علم به کاری دیگر وادار سازد و به من نیز تاکید کرد جز دانش آموزی شغل دیگر برنگزینم. من اندیشه خود را بدانچه ناتلی می‌گفت می‌گماشتم و در ذهنم به بررسی آن می‌پرداختم و آن را روشن‌تر و بهتر از آنچه استادم بود فرامی‌گرفتم تا اینکه منطق را نزد او به پایان رسانیدم و در این فن بر استاد خود برتری یافتم. چون ناتلی از بخارا رفت من به تحقیق و مطالعه در علم الهی و طبیعی پرداختم اندکی بعد رغبتی در فراگرفتن علم طب در من پدیدار گشت. آنچه را پزشکان قدیم نوشته بودند همه را به دقت خواندم چون علم طب از علوم مشکل به شمار نمی‌رفت در کوتاه‌ترین زمان در این رشته موفقیت‌های بزرگ بدست آوردم تا آنجا که دانشمندان بزرگ علم طب به من روی آوردند و در نزد من به تحصیل اشتغال ورزیدند. من بیماران را درمان می‌کردم و در همان حال از علوم دیگر نیز غافل نبودم. منطق و فلسفه را دوباره به مطالعه گرفتم و به فلسفه بیشتر پرداختم و یک سال و نیم در این کار وقت صرف کردم. در این مدت کمتر شبی سپری شد که به بیداری نگذرانده باشم و کمتر روزی گذشت که جز به مطالعه به کار دیگری دست زده باشم.

بعد از آن به الهیات رو آوردم و به مطالعه کتاب ما بعد الطبیعه ارسطو اشتغال ورزیدم ولی چیزی از آن نمی‌فهمیدم و غرض مؤلف را از آن سخنان درنمی‌یافتم از این رو دوباره از سر خواندم و چهل بار تکرار کردم چنان‌که مطالب آن را حفظ کرده بودم اما به حقیقت آن پی نبرده‌بودم. چهره مقصود در حجاب ابهام بود و من از خویشتن ناامید می‌شدم و می‌گفتم مرا در این دانش راهی نیست... یک روز عصر از بازار کتابفروشان می‌گذشتم کتابفروش دوره گردی کتابی را در دست داشت و به دنبال خریدار می‌گشت به من الحاح کرد که آن را بخرم من آن را خریدم، اغراض مابعدالطبیعه نوشته ابو نصر فارابی، هنگامی که به در خانه رسیدم بی‌درنگ به خواندن آن پرداختم و به حقیقت مابعدالطبیعه که همه آن را از بر داشتم پی بردم و دشواری‌های آن بر من آسان گشت. از توفیق بزرگی که نصیبم شده بود بسیار شادمان شدم. فردای آن روز برای سپاس خداوند که در حل این مشکل مرا یاری فرمود. صدقه فراوان به درماندگان دادم. در این موقع سال ۳۸۷ بود و تازه ۱۷ سالگی را پشت سر نهاده بودم.

وقتی من وارد سال ۱۸ زندگی خود می‌شدم نوح پسر منصور سخت بیمار شد، اطباء از درمان وی درماندند و چون من در پزشکی آوازه و نام یافته بودم مرا به درگاه بردند و از نوح خواستند تا مرا به بالین خود فرا خواند. من نوح را درمان کردم و اجازه یافتم تا در کتابخانه او به مطالعه پردازم. کتابهای بسیاری در آنجا دیدم که اغلب مردم حتی نام آنها را نمی‌دانستند و من هم تا آن روز ندیده بودم. از مطالعه آنها بسیار سود جستم. چندی پس از این ایام پدرم در گذشت و روزگار احوال مرا دگرگون ساخت من از بخارا به گرگانج خوارزم رفتم. چندی در آن دیار به عزت روزگار گذراندم نزد فرمانروای آنجا قربت پیدا کردم و به تالیف چند کتاب در آن شهر توفیق یافتم پیش از آن در بخارا نیز کتاب‌هایی نوشته بودم.

در این هنگام اوضاع جهان دگرگون شده بود ناچار من از گرگانج بیرون آمدم مدتی همچون آواره‌ای در شهرها می‌گشتم تا به گرگان رسیدم و از آنجا به دهستان رفتم و دوباره به گرگان بازگشتم و مدتی در آن شهر ماندم و کتابهایی تصنیف کردم. ابو عبید جوزجانی در گرگان به نزدم آمد.

ابو عبید جوزجانی گوید: این بود آنچه استادم از سرگذشت خود برایم حکایت کرد. چون من به خدمت او پیوستم تا پایان حیات با او بودم. بسیار چیزها از او فرا گرفتم و بسیاری از کتابهای او را تحریر کردم استادم پس از مدتی به ری رفت و به خدمت مجدالدوله از فرمانروایان دیلمی درآمد و وی را که به بیماری سودا دچار شده بود درمان کرد و از آنجا به قزوین و از قزوین به همدان رفت و مدتی دراز در این شهر ماند و در همین شهر بود که استادم به وزارت شمس‌الدوله دیلمی فرمانروای همدان رسید. در همین اوقات استادم کتاب قانون را نوشت و تالیف کتاب عظیم شفا را به خواهش من آغاز کرد. چون شمس الدوله از جهان رفت و پسرش جانشین وی گردید استاد وزارت او را نپذیرفت و چندی بعد به او اتهام بستند که با فرمانروای اصفهان مکاتبه دارد و به همین دلیل به زندان گرفتار آمد ۴ ماه در زندان بسر برد و در زندان ۳ کتاب به رشته تحریر درآورد. پس از رهایی از زندان مدتی در همدان بود تا با جامه درویشان پنهانی از همدان بیرون رفت و به سوی اصفهان رهسپار گردید. من و برادرش و دو تن دیگر با وی همراه بودیم. پس از آنکه سختیهای بسیار کشیدیم به اصفهان در آمدیم. علاءالدوله فرمانروای اصفهان استادم را به گرمی پذیرفت و مقدم او را بسیار گرامی داشت و در سفر و حضر و به هنگام جنگ و صلح استاد را همراه و همنشین خود ساخت. استاد در این شهر کتاب شفاء را تکمیل کرد و به سال ۴۲۸ در سفری که به همراهی علاءالدوله به همدان می‌رفت، بیمار شد و در آن شهر در گذشت و به خاک سپرده شد.او با روش‌های متفکرانه بیماران را درمان می کرد.

اخلاق و صفات

ابن سینا از حیث نیروی جسمانی، مردی نیرومند بود و به همین خاطر از کار کردن احساس خستگی نمی‌کرد. او با داشتن این نیروی فراوان جسمی می‌توانست از پس کار وزارت فرمانروایان برآید و همیشه چه در سفر و چه در نبرد همراه آنان باشد و علاوه بر این به کار دانش و نوشتن نیز بپردازد. می‌گویند که او شبها تا دیرگاه به نوشتن کتاب و رساله می‌پرداخت و در این کار افراط می‌کرد. ابن سینا از لحاظ نیروی ذهنی و تفکر نیز بسیار نیرومند بود. اینکه او در هجده سالگی توانست تمامی دانش‌های زمان خود را فراگیرد خود نشانگر نیروی ذهنی اوست.

نکتهٔ منفی در اخلاق ابن سینا گفتار تند او نسبت به دانشمندان همدورهٔ خود و حتی به گذشتگانی مانند افلاطون و زکریای رازی بود.

ابن سینای فیلسوف

ابن سینا بسیار تابع فلسفه ارسطو بود و از این نظر به استادش فارابی شباهت دارد. مبحث منطق و نفس در آثار او در واقع همان مبحث منطق و نفس ارسطو و شارحان او نظیر اسکندر افرودیسی و ثامیسطیوس است. اما ابن سینا هرچه به اواخر عمر نزدیک می‌شد، بیشتر از ارسطو فاصله می‌گرفت و به افلاطون و فلوطین و عرفان نزدیک می‌شد. داستان‌های تمثیلی او و نیز کتاب پرحجم منطق المشرقین که اواخر عمر تحریر کرده بود، شاهد این مدعاست.متاسفانه امروزه از این کتاب تنها مقدمه اش در دست است. اما حتی در همین مقدمه نیز ابن سینا به انکار آثار دوران ارسطویی خویش مانند شفا و نجات می‌پردازد.

آثار ابن سینا

نسخه‌ای از کتاب قانون ابن سینا به زبان لاتین، چاپ ۱۴۸۴ میلادی در مخزن کتب نفیس کتابخانه مرکز علوم درمانی دانشگاه تکزاس در سن‌آنتونیو

به دلیل آنکه در آن عصر، عربی زبان رایج آثار علمی بود، ابن سینا و سایر دانشمندان ایرانی که در آن روزگار می‌زیستند کتابهای خود را به زبان عربی نوشتند. بعدها بعضی از این آثار به زبانهای دیگر از جمله فارسی ترجمه شد.از جمله اثر قانون در طب که توسط عبدالرحمن شرفکندی به زبان فارسی ترحمه شده است.

افزون بر این، ابن‌سینا در ادبیات فارسی نیز دستی قوی داشته‌است. بیش از ۲۰ اثر فارسی به او منسوب است که از میان آن‌ها انتساب دانشنامه علائی و رساله نبض بدو مسلم است. آثار فارسی ابن‌سینا، مانند سایر نثرهای علمی زمان وی، با رعایت ایجاز و اختصار کامل نوشته شده‌است.[۸]

آثار فراوانی از ابن‌سینا به جا مانده و یا به او نسبت داده شده که فهرست جامعی از آن‌ها در فهرست نسخه‌های مصنفات ابن سینا[۹] آورده شده‌است. این فهرست شامل شامل ۱۳۱ نوشته اصیل از ابن سینا و ۱۱۱ اثر منسوب به او است.[۸]

از مصنفات اوست: کتاب المجموع در یک جلد، کتاب الحاصل و المحصول در بیست جلد، کتاب البرّ و الاثم، در دو جلد، کتاب الشفاء، در هجده جلد، کتاب القانون فى الطب، در هجده جلد، کتاب الارصاد الکلیه، در یک جلد، کتاب الانصاف، در بیست جلد، کتاب النجاه، در سه جلد، کتاب الهدایه، در یک جلد، کتاب الاشارات، در یک جلد، کتاب المختصر الاوسط، در یک جلد، کتاب العلائى، در یک جلد، کتاب القولنج، در یک جلد، کتاب لسان العرب فى اللغه، در ده جلد، کتاب الادویة القلبیه، در یک جلد، کتاب الموجز، در یک جلد، کتاب بعض الحکمة المشرقیه، در یک جلد، کتاب بیان ذوات الجهه، در یک جلد، کتاب المعاد، در یک جلد، کتاب المبدأ و المعاد، در یک جلد.

و رساله‌های او عبارتند از:

رسالة القضاء و القدر، رسالة فی الآلة الرصدیه، رسالة عرض قاطیغوریاس، رسالة المنطق بالشعر، قصائد فی العظة و الحکمه، رسالة فی نعوت المواضع الجدلیه، رسالة فی اختصار اقلیدس، رسالة فی مختصر النبض به زبان فارسی، رسالة فی الحدود، رسالة فی الاجرام السماویة، کتاب الاشاره فی علم المنطق، کتاب اقسام الحکمه، کتاب النهایه، کتاب عهد کتبه لنفسه، کتاب حیّ بن یقطان، کتاب فی انّ ابعاد الجسم ذاتیة له، کتاب خطب، کتاب عیون الحکمه، کتاب فی انّه لا یجوز ان یکون شی‏ء واحد جوهریا و عرضیا، کتاب انّ علم زید غیر علم عمرو، رسائل اخوانیه و سلطانیه و مسائل جرت بینه و بین بعض العلماء.

فلسفه

ریاضیات

  • زاویه
  • اقلیدس
  • الارتماطیقی
  • علم هیئت
  • المجسطی
  • جامع البدایع
ابن سینا در تمبری در دبی.

طبیعی

  • ابطال احکام النجوم
  • الاجرام العلویة واسباب البرق والرعد
  • فضا
  • النبات والحیوان

پزشکی

  • قانون
  • الادویة القلبیه
  • دفع المضار الکلیه عن الابدان الانسانیه
  • قولنج
  • سیاسة البدن وفضائل الشراب
  • تشریح الاعضا
  • الفصد
  • الاغذیه والادویه

کتاب قانون یک دایره المعارف پزشکی است که در ان تمام مبانی اصلی طب سنتی مورد بحث قرار کرفته‌است مانند :مبانی تشریح/آناتومی/ مبانی علامت شناسی/سمیولوژی/داروشناسی وداروسازی و نسخه نویسی/فارماکولوژی/وغیره.کتاب قانون در سال ۱۳۶۰ توسط مرحوم شرفکندی (ماموستا هژار) از زبان عربی به زبان فارسی امروزی ترجمه شد وتوسط انتشارات سروش منتشرگردید وتاکنون چندین بار تجدید چاپ شده‌است. کتاب قانون در دانشگاه‌های اروپایی وآمریکایی تا دو قرن پیش مورد استفاده پزشکان بوده وبه اکثر زبانهای دنیا ترجمه شده‌است و بعد از انجیل بیشترین چاپ را داشته‌است. افلاطون مغز و قلب و کبد رااز اعضای حیاتی بدن انسان ذکر کرده بود و لذا این اعضارا مثلث افلاطون (تریگونوم پلاطو) مینامیدند.ابن سینااعلام نمود که دوام وبفائ نسل انسان وابسته به دستگاه تولید مثل است ولذا جمع چهار عضو مذکور را مربع ابن سینا (کوادرانگولا اویسینا) نامیدند. وی همچنین علاقه مند به تاثیرات اندیشه بر جسم بود و آثاری نیز در باب روانشناسی دارد.

موسیقی

 
تندیس ابن سینا در دوشنبه.

پورسینا تئوری‌دانی دارای دیدگاه‌های موسیقایی است. او مرد دانش و نه کنش در موسیقی بود ولی آنچنان از همین دانش نظری سخن می‌راند که گویی در کنش نیز چیره دست است. گمان می‌شود پورسینا و فارابی بنیادگذاران نخستین پایه‌های دانش هماهنگی(هارمونی) در موسیقی بوده‌اند. آثار موسیقایی پور سینا روی هم رفته پنج اثر مهم اوست که در بخش‌هایی از آنها به موسیقی پرداخته شده[۱۰]:

  • جوامع علم موسیقی
  • المدخل الی صناعة الموسیقی*[۱۱] (در دسترس نیست)
  • لواحق(در دسترس نیست)
  • نجات
  • اقسام العلوم

    اشعار

    کتاب قانون ابن سینا در سال 1593

    ابن سینا در شعر نیز دستی داشته و اشعار زیادی به زبان عربی سروده‌است و حتی منظومه‌هایی مثل قصیده ارجوزه در مسایل علمی ساخته‌است. اشعاری نیز به زبان فارسی از او روایت کرده‌اند که برخی از آن‌ها به نام دیگران نیز آمده‌است و با توجه به اسلوب و معانی آن‌ها باید در انتساب این اشعار به ابن سینا تردید روا داشت. ما در اینجا، برای آشنایی مختصر با اشعار ابن سینا، گزیده‌ای از مستندترین آنها را می‌آوریم:

    غذای روح بود باده رحیق الحق که رنگ او کند از دور رنگ گل را دق
    به رنگ زنگ زداید ز جان اندوهگین همای گردد اگر جرعه‌ای بنوشد بق
    به طعم، تلخ چوپند پدر و لیک مفید به پیش مبطل، باطل به نزد دانا، حق
    می‌از جهالت جهال شد به شرع حرام چو مه که از سبب منکران دین شد شق
    حلال گشته به فتوای عقل بر دانا حرام گشته به احکام شرع بر احمق
    شراب را چه گنه زان که ابلهی نوشد زبان به هرزه گشاید، دهد ز دست ورق
    حلال بر عقلا و حرام بر جهال که می‌محک بود وخیرو شر از او مشتق
    غلام آن می‌صافم کزو رخ خوبان به یک دو جرعه برآرد هزار گونه عرق
    چو بوعلی می‌ناب ار خوری حکیمانه به حق حق که وجودت شود به حق ملحق

    روزکی چند در جهان بودم بر سر خاک باد پیمودم
    ساعتی لطف و لحظه‌ای در قهر جان پاکیزه را بیالودم
    با خرد را به طبع کردم هجو بی خرد را به طمع بستودم
    آتشی بر فروختم از دل وآب دیده ازو بپالودم
    با هواهای حرص و شیطانی ساعتی شادمان نیاسودم
    آخر الامر چون بر آمد کار رفتم و تخم کشته بدرودم
    کس نداند که من کجا رفتم خود ندانم که من کجا بودم

    می‌حاصل عمر جاودانی است بده سرمایهٔ لذت جوانی است، بده
    سوزنده چو آتش است لیکن غم را سازنده چو آب زندگانی است، بده

    دل گرچه در این بادیه بسیار شتافت یک موی ندانست ولی موی شکافت
    اندر دل من هزارخورشید بتافت آخربه کمال ذره‌ای راه نیافت

    ماییم به عفو تو تولاکرده وز طاعت معصیت تبرا کرده
    آنجا که عنایت تو باشد، باشد ناکرده چو کرده، کرده چون ناکرده

    هر هیأت و هر نقش که شد محو کنون در مخزن روزگار گردد محزون
    چون باز همین وضع شود وضع فلک از پرده غیبش آورد حق بیرون

    در پرده سنحق نیست که معلوم نشد کم ماند ز اسرار که مفهوم نشد
    در معرفتت چو نیک فکری کردم معلومم شد که هیچ معلوم نشد
    کفر چو منی گزاف و آسان نبود محکم تر از ایمان من ایمان نبود
    در دهر چون من یکی و آن یکی هم کافر پس در همه دهر یک مسلمان نبود

    از قعر گل سیاه تا اوج زحل کردم همه مشکلات گیتی را حل
    بیرون جستم زقید هر مکر و حیل هر بند گشاده شد مگر بند اجل

    از شیوه نگارش کتاب‌های علمی و فلسفی ابن‌سینا و اشعار عربی او که مشهورترین آن‌ها قصیده عینیه روحیه است به خوبی می‌توان توانایی و تسلط او در شاعری و سخنوری در ادبیات عرب را دریافت. اشعار فارسی‌ای که به ابن‌سینا نسبت داده‌اند، روی هم رفته ۲۲ قطعه و رباعی در ۶۵ بیت می‌شود، ولی در صحت انتساب آن‌ها به وی تردید کرده‌اند.[۸]

    دید داخلی آرامگاه ابن سینا.

    شاگردان ابن سینا

    ابن سینا علاوه بر آثار خود چند شاگرد نیز تربیت کرد که هر کدام دانشمند بزرگی در زمان خود شدند. از میان شاگردان او این چندتن سرشناس ترند:

    • ابوالحسن بهمنیار بن مرزبان شاگرد بسیار معروف ابن سینا است که برخی از آثار او در دست است. وی از زردشتیان آذربایجان بود.[۱۲] ولی بعدها مسلمان شد و کنیهٔ ابوالحسن را برگزید. .چنانکه بسیاری از ارباب تواریخ به این مطلب تصریح کرده اند و از نوشته‌های خود ابوالحسن بهمنیار از جمله التحصیل چنین مطلبی تایید می‌شود. یکی از کتاب‌های ابن سینا به نام المباحث بیشتر شامل جواب سؤالات او است.
    • ابوعبدالله محمد بن احمد المعصومی یکی دیگر از شاگردان مشهور ابن سینا است که رسالةالعشق را ابن سینا به نام او نوشت.وقتی نزاع علمی بوعلی سینا و ابوریحان بیرونی بر اثر برخی گفتارهای ابوریحان منقطع شد معصومی ادامهٔ بحث با ابوریحان را به عهده گرفت. مطالب معصومی به همراه اجوبه ابن سینا و سوالات و ردود ابی ریحان در کتابی به نام اسئله و اجوبه در ایران و لبنان چاپ شده است.

    ابومنصور حسین بن طاهر بن زیله اصفهانی از دانشمندان ایرانی قرن چهارم و پنجم هجری و از شاگردان ابن سینا بود. وی در دانش‌های زمان خود بیشتر در ریاضیات مهارت داشت. او در سال ۴۴۰ هجری درگذشت.


buy cialis online best price
جمعه 16 آذر 1397 ساعت 10 و 03 دقیقه و 21 ثانیه

Very good material. Thanks.
cialis ahumada cialis en 24 hora cialis online deutschland cialis 20 mg cialis en 24 hora cialis cuantos mg hay viagra vs cialis cialis 20mg look here cialis cheap canada buy cialis sample pack
Cialis prices
پنجشنبه 15 آذر 1397 ساعت 14 و 54 دقیقه و 58 ثانیه

You mentioned it superbly!
buying cialis overnight generic cialis in vietnam canadian drugs generic cialis generic cialis at walmart cialis free trial cialis daily ou acheter du cialis pas cher generic cialis 20mg uk cialis herbs cialis generico en mexico
buy cheap cialis no prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 ساعت 18 و 57 دقیقه و 03 ثانیه

Awesome postings, Kudos!
cialis 5 mg prix cialis once a da cialis tadalafil online cialis 5 mg buy cuanto cuesta cialis yaho cialis daily dose generic online cialis cialis qualitat compare prices cialis uk only here cialis pills
Cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 ساعت 05 و 25 دقیقه و 59 ثانیه

Nicely put, Many thanks!
cialis 20 mg cut in half viagra vs cialis vs levitra cialis with 2 days delivery achat cialis en suisse buying brand cialis online viagra vs cialis vs levitra try it no rx cialis cialis cuantos mg hay click here take cialis walgreens price for cialis
Cialis generic
سه شنبه 13 آذر 1397 ساعت 18 و 11 دقیقه و 13 ثانیه

Really many of superb material!
buying cialis overnight cialis 5 effetti collaterali cialis herbs cialis arginine interactio cialis daily reviews rezeptfrei cialis apotheke compare prices cialis uk interactions for cialis cialis coupons cialis without a doctor's prescription
Buy cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 ساعت 06 و 59 دقیقه و 18 ثانیه

Truly a good deal of good data!
cialis dosage amounts fast cialis online acheter cialis kamagra generic cialis 20mg tablets cialis coupons printable cialis 20 mg effectiveness online prescriptions cialis look here cialis cheap canada prices for cialis 50mg cialis 20mg
buy generic cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 ساعت 18 و 59 دقیقه و 54 ثانیه

Nicely put. Thank you!
cialis in sconto buy original cialis buy cialis online what is cialis cialis purchasing generic cialis tadalafil when will generic cialis be available generic cialis pill online price cialis per pill cialis 10 doctissimo
Cialis prices
دوشنبه 12 آذر 1397 ساعت 06 و 39 دقیقه و 13 ثانیه

With thanks, Helpful information!
tarif cialis france generic cialis at the pharmacy cialis 5 mg para diabeticos only here cialis pills il cialis quanto costa generic cialis tadalafil we recommend cialis best buy cialis generique cialis canada cialis pills price each
buy cials online
یکشنبه 11 آذر 1397 ساعت 18 و 31 دقیقه و 20 ثانیه

Incredible plenty of excellent material!
cialis 5mg billiger cialis generico in farmacia prezzo di cialis in bulgaria cialis price thailand cialis for sale south africa cialis for daily use cialis generico postepay cialis alternative cialis herbs canadian drugs generic cialis
Cialis online
یکشنبه 11 آذر 1397 ساعت 06 و 10 دقیقه و 52 ثانیه

Tips clearly taken..
weblink price cialis cialis flussig prezzo di cialis in bulgaria cialis for sale if a woman takes a mans cialis 40 mg cialis what if i take cialis price thailand we choice cialis pfizer india viagra vs cialis vs levitra cilas
cialis
شنبه 10 آذر 1397 ساعت 18 و 54 دقیقه و 07 ثانیه

Nicely put. Regards.
cialis without a doctor's prescription cialis 100 mg 30 tablet cialis generic availability cialis daily cialis mit grapefruitsaft cialis generic availability cialis for sale cialis generika in deutschland kaufen warnings for cialis cialis generico lilly
buy cialis online without a prescription
شنبه 10 آذر 1397 ساعت 05 و 48 دقیقه و 24 ثانیه

Wonderful info. Cheers!
cheap cialis buying cialis in colombia price cialis wal mart pharmacy cialis wir preise generic cialis tadalafil cialis italia gratis generic for cialis cialis kaufen wo chinese cialis 50 mg acheter du cialis a geneve
Cialis online
جمعه 9 آذر 1397 ساعت 18 و 31 دقیقه و 49 ثانیه

Incredible plenty of great advice!
generic cialis levitra cialis 50 mg soft tab cialis 5 effetti collaterali generic cialis tadalafil cialis price thailand precios de cialis generico cialis without a doctor's prescription click here to buy cialis cialis arginine interactio cialis side effects
buy cialis with no prescription
جمعه 9 آذر 1397 ساعت 06 و 44 دقیقه و 54 ثانیه

Very good material. Cheers!
cialis 20 mg cost tadalafil generic cialis generico lilly generic for cialis buy cialis online buying cialis on internet cialis para que sirve side effects for cialis when will generic cialis be available prezzo cialis a buon mercato
Cialis prices
پنجشنبه 8 آذر 1397 ساعت 19 و 29 دقیقه و 58 ثانیه

Nicely put. Many thanks!
cialis pills in singapore cialis therapie cialis kaufen viagra cialis levitra cialis without a doctor's prescription we choice free trial of cialis cialis para que sirve buy generic cialis cialis 5 mg para diabeticos buy generic cialis
buy cialis no rx
پنجشنبه 8 آذر 1397 ساعت 07 و 46 دقیقه و 15 ثانیه

Regards! I enjoy this.
cialis farmacias guadalajara cialis generic tadalafil buy cialis kaufen bankberweisung cialis in sconto acquisto online cialis cost of cialis per pill order cialis from india how much does a cialis cost price cialis wal mart pharmacy 5 mg cialis coupon printable
Cialis generic
چهارشنبه 7 آذر 1397 ساعت 18 و 52 دقیقه و 05 ثانیه

Kudos. Wonderful information.
cialis diario compra generic cialis pro cialis bula we like it safe cheap cialis online cialis cialis pills cialis efficacit dosagem ideal cialis generic for cialis order a sample of cialis
buy cialis online safely
چهارشنبه 7 آذر 1397 ساعت 07 و 12 دقیقه و 45 ثانیه

Good write ups. Many thanks.
ou trouver cialis sur le net cialis flussig generic for cialis cialis canada cialis dose 30mg how to purchase cialis on line acheter cialis kamagra cost of cialis per pill cialis 5 mg canadian cialis
Cialis 20 mg
چهارشنبه 11 مهر 1397 ساعت 03 و 38 دقیقه و 01 ثانیه

Kudos, Lots of postings.

rx cialis para comprar generic cialis review uk price cialis best cialis para que sirve cialis 30 day trial coupon cialis flussig fast cialis online cialis tablets australia acquisto online cialis order cialis from india
cialis
دوشنبه 9 مهر 1397 ساعت 02 و 47 دقیقه و 40 ثانیه

Incredible loads of amazing tips.
cialis 5mg billiger costo in farmacia cialis generic cialis 20mg uk generic low dose cialis look here cialis order on line cialis soft tabs for sale price cialis best cialis 20mg we use it 50 mg cialis dose cialis et insomni
canada online pharmacies
یکشنبه 1 مهر 1397 ساعت 05 و 37 دقیقه و 29 ثانیه

You made your point very nicely.!
online pharmacy canada canada drug canada online pharmacies medication canada rx legitimate canadian mail order pharmacies canadian pharmacy world canadian pharmacy online 24 canadian pharmaceuticals for usa sales reputable canadian prescriptions online Northwest Pharmacy
viagraiy.com
سه شنبه 13 شهریور 1397 ساعت 13 و 09 دقیقه و 39 ثانیه

Truly plenty of good information.
buy viagra cheap uk can i buy viagra at cvs buying cheap viagra online sildenafil uk buy viagra safely online buy super viagra pharmacy online online pharmacy usa viagra pharmacy cheap viagra pharmacy
buycialisonla.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 ساعت 10 و 41 دقیقه و 22 ثانیه

Cheers, Awesome stuff!
cialis australian price buying cialis overnight generic cialis 20mg uk generic cialis at walmart cialis generic tadalafil buy generic cialis at walmart tadalafil 20 mg buy cialis sample pack cialis super kamagra cialis arginine interactio
http://viabiovit.com/viagra-online-kopen-zonder.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 ساعت 07 و 12 دقیقه و 05 ثانیه

Awesome write ups. Thanks!
how to purchase viagra vaigra viagra cheap buy buy pfizer viagra order viagra online without a prescription how do i buy viagra online pharmacy generic viagra cheap generic viagra viagra online pharmacy uk buy viagra sildenafil online
Cialis pills
دوشنبه 7 خرداد 1397 ساعت 11 و 01 دقیقه و 59 ثانیه

Helpful tips. Many thanks.
side effects for cialis dosagem ideal cialis cialis australia org cialis official site we choice cialis uk acheter cialis meilleur pri cialis uk cialis italia gratis generic low dose cialis wow cialis tadalafil 100mg
Online viagra
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 ساعت 05 و 39 دقیقه و 58 ثانیه

Lovely write ups. With thanks.
cheap online pharmacy no prescription buy viagra uk next day delivery viagra online pharmacy levitra buy generic viagra with paypal uk online pharmacy viagra where can you buy viagra online viagra cheap where to buy viagra uk buy viagra europe viagra side effects
Cialis canada
شنبه 4 فروردین 1397 ساعت 18 و 09 دقیقه و 50 ثانیه

Thanks, Quite a lot of knowledge.

brand cialis generic prix cialis once a da generic cialis in vietnam cialis official site compare prices cialis uk cialis cuantos mg hay fast cialis online generic cialis in vietnam we use it cialis online store 5 mg cialis pharmacie en ligne
Do you get taller when you stretch?
پنجشنبه 16 شهریور 1396 ساعت 06 و 34 دقیقه و 34 ثانیه
Your style is so unique compared to other folks I have read stuff from.
Thanks for posting when you've got the opportunity, Guess I will
just bookmark this web site.
foot pain for no reason
دوشنبه 19 تیر 1396 ساعت 01 و 07 دقیقه و 17 ثانیه
I drop a comment when I like a post on a site or I have something to valuable to contribute to the
discussion. Usually it's triggered by the sincerness displayed in the post I looked at.
And on this article هفت رخ فرخ ایران - ابن سینا.
I was moved enough to post a leave a responsea response
:) I actually do have some questions for you if you tend not to mind.
Is it only me or does it look like like a few of these comments appear like left
by brain dead people? :-P And, if you are posting at other places, I'd like to
keep up with everything new you have to post. Could you make
a list every one of your community sites like your Facebook page, twitter feed, or
linkedin profile?
Rebekah
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 ساعت 16 و 40 دقیقه و 08 ثانیه
Great blog here! Also your web site loads up very fast! What host
are you using? Can I get your affiliate link to your host?

I wish my site loaded up as fast as yours lol
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30