تبلیغات
هفت رخ فرخ ایران - تصوف (صوفی‌گری)




[ویرایش] عرفان و تصوف و جایگاه آن در اسلام

عرفان در لغت به معنی «شناخت» است و اصطلاحا به «شناخت خدا» در صورتی که عاشقانه باشد، گفته میشود.عارف محبوس شناخت‏های استدلالی خشک درباره خدا و صفات او نیست، بلکه خدا را روح حاکم بر سراسر وجود و همه هستی میبیند. عارف در صدد است همچون قطب عارفان و امیر مؤمنان که فرمود:« ما رأیت شیئا الاّ رأیت الله قبله و بعده و معه » همیشه شاهد حق تعالی باشد و گاه فریاد بر میآورد که: به دریا بنگرم دریا ته وینم تو بینم به صحرا بنگرم صحرا ته وینم به هر جا بنگرم کوه و در و دشت نشان از قامت رعنا ته ونیم

عرفان دو نوع است؛ نظری و عملی. عرفان نظری؛ مجموعه معارفی درباره شناخت خدا و نقش او در هستی و ارتباط انسان با خدا و شناخت ابعاد الهی انسان و منازل و مقامات سلوک و سفر انسان الی الله و امثال آن است. عارفان بزرگ در طول تاریخ صدها کتاب عرفانی تألیف کرده و به یادگار گذاشته‏اند؛ از مثنوی ملای رومی گرفته تا منطق الطیر عطار. اما در بین همه آثار عرفان نظری برخی کتب مقام عالی را در حوزه‏های علمیه کسب کردند که اکنون متن درسی حوزه علمیه قم و دیگر حوزه‏های بزرگ است؛ مانند:

1 ـ فصوص الحکم، محی الدین عربی، با شرح قیصری؛

2 ـ تمهید القواعد، صائن الدین ابن ترکه؛

3 ـ مصباح الانس، ابن فناری.

رهبر انقلاب معاصر ایران آیت الله خمینی هم علاوه بر تحصیل این کتاب‏ها و تدریس آن تعلیقه‏ای بر فصوص الحکم نگاشته است و تجلیل وی از محی الدین در نامه‏ای که به گورباچف نوشت، نشانه احترام و اهتمامی است که او به ایشان داشته است. عرفان عملی، سلوک رفتاری و تلاش‏های مستمر یک سالک است که با مناجات‏های فراوان در خلوت وجَلْوت و تخلق به اخلاق فاضله، همچون زهد و دوری از دنیا و رفق و محبت به خلق و مانند آن حاصل میشود تقوا وپرهیزگاری و دوری از گناهان و عمل به دستور و تکالیف دینی نقش عمده‏ای در صفای قلب ایفا میکند. از میان چهره‏های برجسته عرفان در چند دهه اخیر میتوان از مرحوم قاضی بزرگ استاد عرفا و علامه طباطبایی و نیز مرحوم سید احمد آشتیانی در تهران و مرحوم الهی قمشه‏ای و مرحوم فاضل تونی و مرحوم آیة ا...بهاءالدینی و مرحوم آیة‏ا... رفیعی قزوینی و مرحوم میرزا جواد ملکی تبریزی مرحوم آیة ا... شاه آبادی و مرحوم آیت الله ملا سلطان گنابادی و از بین معاصران استاد علامه حسن زاده آملی و آقایان سلطانحسین تابنده گنابادی ، دكتر نورعلی تابنده مجذوبعلیشاه و آیة‏ا... جوادی آملی و آیة‏ا... بهجت را نام برد. برای اطلاع بیشتر میتوانید به کتاب‏های ذیل مراجعه نمایید:

1 ـ مقدمه‏ای بر عرفان و تصوف دکتر سجادی

2 ـ برنامه سلوک در نامه‏های سالکان نشر دارلفکر

3 ـ عرفان نظری دکتر یحیی یثربی

4 ـ بشارة المومنین , ولایتنامه و سعادتنامه از حاج ملا سلطانمحمد بیدختی

5 ـ نفحات الانس احمد حاجی

6 ـ آشنایی با عرفان و تصوف , شریعت، طریقت و عقل از دکتر تابنده

7 ـ الحمات و العرفان آیة‏ا... جوادی آملی

8 ـ عارف و صوفی چه میگوید جواد تهرانی

9 ـ مجموعه مقالات عرفان ایران دکتر سید مصطفی آزمایش